است و نيز گفته‌اند آنحضرت براى « احد » بعد از نماز جمعه از مدينه خارج شد حال آنكه آيه خروج بامدادى را مىرساند . در اقرب الموارد گفته : اصل آن در بامداد خارج شدن است سپس در مطلق رفتن به كار رفته در هر وقت كه باشد پس مىشود آيه را مطلق بيرون شدن دانست . * ( وَغَدَوْا عَلى حَرْدٍ قادِرِينَ ) * قلم : 25 . بامداد خارج شدند حال آنكه فقط بمنع مستمند قادر بودند . و چيزى از باغشان نمانده بود . غرب : دور شدن . در قاموس گفته : « الْغَرْبُ : الْمَغْرِبُ وَالذِّهابُ و التَّنَحّى » در اقرب الموارد گفته « غربت النّجوم غروبا : بعدت و توارت » در مجمع فرموده : اصل غرب بمعنى تباعد و حدّ است « حدّ » را ديگران نيز گفته‌اند . على هذا غروب آفتاب و غيره را به علت دور شدن از افق و پنهان شدن غروب گفته‌اند . * ( وَإِذا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذاتَ الشِّمالِ ) * كهف : 17 . چون آفتاب غروب ميكرد از آنها به طرف شمال ميل ميكرد . * ( وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ الْغُرُوبِ ) * ق : 39 . مَغرِب : محل غروب * ( وَلِلَّه الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ ) * بقره : 115 . آيه شامل تمام زمين است زيرا چون زمين را بشرق و غرب تقسيم كنيم جز خطَّى موهوم كه فاصل آن دو است چيزى نمىماند . راجع بآيهء * ( رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَرَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ ) * رحمن : 17 . و * ( فَلا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشارِقِ وَالْمَغارِبِ ) * معارج : 40 . رجوع شود به « شَرَقَ » و راجع بآيهء * ( حَتَّى إِذا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَها تَغْرُبُ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ ) * كهف : 86 . رجوع شود به « طلع » و « حماء » . در كريمهء * ( وَأَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشارِقَ الأَرْضِ وَمَغارِبَهَا ) * اعراف : 137 . مراد زمين شام و فلسطين است بقرينهء * ( الَّتِي بارَكْنا ) * كه در چند آيه در وصف سرزمين شام آمده است مشارق و مغارب مفيد آنست كه تمام آن زمين بدست بنى اسرائيل افتاده است .